تاریخچه قلم زنی در ایران

<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="29213" class="elementor elementor-29213" data-elementor-post-type="post"> <div class="elementor-element elementor-element-0e1a849 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="0e1a849" data-element_type="container" data-e-type="container"> <div class="e-con-inner"> <div class="elementor-element elementor-element-97415dc elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="97415dc" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default"> <div class="elementor-widget-container"> <p>قبل از پرداختن به <span style="color: #ff0000;"><strong>تاریخچه</strong> <strong>هنر قلم زنی</strong></span> به توضیح قلم زنی می پردازیم.

قلم زنی و هنرهای دیگر از این دست تنها فعالیت انسان مسلط و یا صنعتگر و ابزارساز در به کار بردن قلم و چکش بر روی قطعه یا ظرف فلزی نیست بلکه بر گرفته از شوق و دیگر وجوح تمایز انسانی در بکارگیری تعمق و تعمل وی می باشد.</p><p><span style="text-align: var(--text-align);">اگر به <strong>تاریخچه قلم زنی</strong></span><span style="text-align: var(--text-align);">  برگردیم به قلمزنی روی مس، ساختن اشیاء با فلز مس، برنج، نقره و… به روش سرد را «دواتگری» گویند، این هنر با سابقه چندین هزار ساله خود؛ در دوران هخامنشیان رواج یافت و در دوره ساسانیان به اوج خود رسید.</span></p> </div> </div> </div> </div> <div class="elementor-element elementor-element-68dd840 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="68dd840" data-element_type="container" data-e-type="container"> <div class="e-con-inner"> <div class="elementor-element elementor-element-1d66a63 elementor-widget elementor-widget-template" data-id="1d66a63" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="template.default"> <div class="elementor-widget-container"> <div class="elementor-template"> <div data-elementor-type="container" data-elementor-id="33833" class="elementor elementor-33833" data-elementor-post-type="elementor_library"> <div class="elementor-element elementor-element-4e994bc e-con-full e-flex e-con e-parent" data-id="4e994bc" data-element_type="container" data-e-type="container" data-settings="{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;,&quot;shape_divider_top&quot;:&quot;mountains&quot;}"> <div class="elementor-shape elementor-shape-top" aria-hidden="true" data-negative="false"> <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 1000 100" preserveAspectRatio="none"> <path class="elementor-shape-fill" opacity="0.33" d="M473,67.3c-203.9,88.3-263.1-34-320.3,0C66,119.1,0,59.7,0,59.7V0h1000v59.7 c0,0-62.1,26.1-94.9,29.3c-32.8,3.3-62.8-12.3-75.8-22.1C806,49.6,745.3,8.7,694.9,4.7S492.4,59,473,67.3z"/> <path class="elementor-shape-fill" opacity="0.66" d="M734,67.3c-45.5,0-77.2-23.2-129.1-39.1c-28.6-8.7-150.3-10.1-254,39.1 s-91.7-34.4-149.2,0C115.7,118.3,0,39.8,0,39.8V0h1000v36.5c0,0-28.2-18.5-92.1-18.5C810.2,18.1,775.7,67.3,734,67.3z"/> <path class="elementor-shape-fill" d="M766.1,28.9c-200-57.5-266,65.5-395.1,19.5C242,1.8,242,5.4,184.8,20.6C128,35.8,132.3,44.9,89.9,52.5C28.6,63.7,0,0,0,0 h1000c0,0-9.9,40.9-83.6,48.1S829.6,47,766.1,28.9z"/> </svg> </div> <div class="elementor-element elementor-element-f960b98 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="f960b98" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default"> <div class="elementor-widget-container"> <p style="text-align: center;"><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-28838 aligncenter" src="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/08/kakhearus-logo.png" alt="آینه و شمعدان کاخ عروس" width="124" height="74" title="" srcset="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/08/kakhearus-logo.png 300w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/08/kakhearus-logo-50x30.png 50w" sizes="(max-width: 124px) 100vw, 124px" /><strong><span style="color: #ff0000;">فروشگاه اینترنتی کاخ عروس</span></strong> با بیش از 50 سال سابقه درخشان در زمینه تولید انواع آینه شمعدان اعم از آینه شمعدان قلم زنی و آینه شمعدان طرح نقره یکی از بزرگ ترین فروشگاه های خرید اینترنتی در این زمینه می باشد.

شما می توانید با خیال راحت و اعتماد کامل محصول مورد نظر خود را بخرید و یا به صورت سفارشی بسازید.</p><p style="text-align: center;">شما میتوانید با رفتن به بخش فروشگاه محصولات ما، انواع و اقسام آینه شمعدان ها را با قیمت های مناسب و ارزان انتخاب کرده و خریداری نمائید.</p><p><a href="https://www.instagram.com/kakh_e_arus" target="_blank" rel="noopener"><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-30173 aligncenter" src="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-300x300.png" alt="" width="30" height="30" title="" srcset="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-300x300.png 300w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-150x150.png 150w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-400x400.png 400w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-50x50.png 50w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-600x600.png 600w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-100x100.png 100w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-96x96.png 96w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6.png 617w" sizes="(max-width: 30px) 100vw, 30px" /></a></p> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <div class="elementor-element elementor-element-963b944 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="963b944" data-element_type="container" data-e-type="container"> <div class="e-con-inner"> <div class="elementor-element elementor-element-c7d20ef elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents" data-id="c7d20ef" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-settings="{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;,&quot;h4&quot;,&quot;h5&quot;,&quot;h6&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;numbers&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}" data-widget_type="table-of-contents.default"> <div class="elementor-widget-container"> <div class="elementor-toc__header"> <h4 class="elementor-toc__header-title"> فهرست مطالب </h4> <div class="elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand" role="button" tabindex="0" aria-controls="elementor-toc__c7d20ef" aria-expanded="true" aria-label="Open table of contents"><i aria-hidden="true" class="fas fa-chevron-down"></i></div> <div class="elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse" role="button" tabindex="0" aria-controls="elementor-toc__c7d20ef" aria-expanded="true" aria-label="Close table of contents"><i aria-hidden="true" class="fas fa-chevron-up"></i></div> </div> <div id="elementor-toc__c7d20ef" class="elementor-toc__body"> <div class="elementor-toc__spinner-container"> <i class="elementor-toc__spinner eicon-animation-spin eicon-loading" aria-hidden="true"></i> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <div class="elementor-element elementor-element-d80596b e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="d80596b" data-element_type="container" data-e-type="container"> <div class="e-con-inner"> <div class="elementor-element elementor-element-a218918 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="a218918" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default"> <div class="elementor-widget-container"> <h2>تاریخچه هنر <strong>قلم زنی</strong> در ایران</h2><p><strong>تاریخچه هنر قلم زنی</strong> به زمان سکاها یا سیت‌ها نسبت داده می‌شود که نژاد آریایی داشتند.</p><h3><strong>دوره پیش از تاریخ</strong></h3><p><strong>تاریخچه قلم زنی </strong>در ایران، تاریخ روشنی ندارد و از اثر مستندی که بیانگر نخستین مکان یا نخستین شیء باشد که بر روی آن قلم‌زنی، چکش‌کاری یا حکاکی شده‌است، اطلاع دقیقی در دست نیست.</p><p>کاربرد فلز، به ویژه مس در ایران و خاور نزدیک به چند هزار سال پیش از میلاد می‌رسد .

در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد هنر و صنعت فلزکاری در نقاط گوناگون ایران به ویژه در شمال و شمال غرب و حاشیه جنوبی دریای مازندران شکوفایی داشته‌است.

از آثار مهم به دست آمده در این دوره <a href="https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86%D9%84%D9%88" target="_blank" rel="noopener">جام طلای حسنلو</a> است که در ۱۳۳۶ کشف شد و دارای نقوش برجسته چون خدایان سوار بر گردونه یا ارابه ‌است.</p><p>در هزاره اول پیش از میلاد فلزکاری و قلم‌زنی در ایران از رونق و اعتبار ویژه‌ای برخوردار بوده‌است و آثار باارزشی از آن دوران بر جای مانده که از جمله آن‌ها جام‌های طلای مارلیک است.</p><h4><strong>دوره مادها</strong></h4><p>آثار قلم زنی اندکی از دوره مادها که در سده هفتم ق.

م در شمال ایران روی کار آمدند به یادگار مانده‌است.

اشیای به دست آمده از آذربایجان حاکی از آن است که از نفوذ سکاها به تدریج کاسته شده و سبک مادها در این زمان جای آن را گرفته‌است.</p><h4><strong>دوره هخامنشیان</strong></h4><p>با روی کار آمدن پارس‌ها و تشکیل حکومت هخامنشیان (۵۵۰–۳۳۰ق.م) هنر قلم‌زنی تحوّل یافت و از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شد و بر روزگار پس از خود تأثیر گذاشت.

دوره هخامنشی اوج هنر فلزکاری در زمینه‌های ریخته‌گری، چکش‌کاری، ترصیع و… است.

به دلیل حمله اسکندر و آتش زدن تخت جمشید آثار بسیاری نابود شد یا به دستور اسکندر گداخته و به سکه تبدیل شد.</p><p>از جمله اشیای شناخته شده در دوره هخامنشی دو لوح سیمین به وزن ۴ کیلوگرم و زرّین به وزن ۵ کیلوگرم است که در موزه ملّی ایران نگهداری می‌شود.</p><h4><strong>دوره سلوکیان</strong></h4><p>در دوره سلوکیان با ساخت شهرهای جدیدی مانند مرو و نسا و انتقال کارگاه‌های هنری به این شهرها، هنر قلم‌زنی با تأثیرپذیری از هنر هلنی (هنر یونانی) ادامه یافت.</p><p style="text-align: right; padding-right: 40px;"><strong><span style="color: #000000;">مطالب پیشنهادی</span></strong></p><p style="padding-right: 80px;"><a href="https://kakhearus.ir/%d8%a2%db%8c%d9%86%d9%87-%d9%88-%d8%b4%d9%85%d8%b9%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%da%a9%d8%ac%d8%a7-%d8%a8%d8%ae%d8%b1%d9%85/">آینه و شمعدان از کجا بخرم؟</a></p><p style="padding-right: 80px;"><a href="https://kakhearus.ir/%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d8%b1%d8%af%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d9%86%da%af-%d9%82%d9%84%d9%85%d8%b2%d9%86%db%8c/">تنگ قلم زنی چیست و چه کاربردهایی دارد؟</a></p><p style="padding-right: 80px;"><a href="https://kakhearus.ir/%d8%a2%d8%b4%d9%86%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d9%87%d9%86%d8%b1-%d8%a2%db%8c%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c/">همه چیز درباره هنر آینه کاری + تاریخچه</a></p><h4><strong>دوره اشکانیان</strong></h4><p>با روی کار آمدن اشکانیان در سال ۲۵۰ ق.

م تا ۲۲۴ میلادی هنر قلم زنی با همان شیوه هخامنشی با اندک تغییر به عمر خود ادامه داد.

ساخت پیکره‌ها از جنس زر و نقره و مفرغ به شیوه ریخته‌گری در دوره اشکانی از رونق ویژه‌ای برخوردار شد و زیورآلات مرصع با سنگ‌های قسمتی با همان شیوهٔ هخامنشی ادامه یافت.

در این دوره به دلیل هجوم اسکندر آثار هنری مهمّی در دست نیست و به سبب هرج و مرج و کم‌توجّهی پارتیان اولیه به هنر، تنها در اواخر این دوره ساخت آثار قلم زنی رو به رشد نهاد.</p><h4><strong>دوره ساسانیان</strong></h4><p>زمان ساسانیان در سال ۲۲۴ تا ۶۵۰ میلادی به دلیل گسترش بازرگانی میان ایران، یونان و روم هنرهای ایرانی از هنر یونانی و رومی تأثیر گرفت.</p><p>در دوره ساسانی ساخت اشیا به سه طریق زیر انجام می‌شد:</p><ul><li>به‌وسیله چکشکاری بر ورق سرد.</li><li>به‌وسیله ریختگی و ساخت ظروف آستردار از ورق.</li><li>تراش با چرخ</li></ul><h3><strong>دوره اسلامی</strong></h3><p><strong>تاریخچه قلم زنی</strong> در سده‌های آغازین اسلامی، اعراب هنر قلم‌زنی دوره ساسانی را مورد تقلید قرار داده و در سده‌های بعد در اثر علاقه هنرمندان ایرانی به مذهب و گرایش آنان به اسلام، با تأثیرپذیری از باورهای اسلام، در آفرینش آثار فلزی کوشیدند و کم‌کم نقوش طرح‌های بومی و اسطوره‌های ایرانی جای خود را به خطوط کوفی و آیات و احادیث داد.</p><p>در دوره سامانیان هنر قلم‌زنی در اثر داد و ستد به دیگر سرزمین‌های اسلامی راه یافت.

اشیای <strong>قلم‌ زنی</strong> شده دوران دیلمیان در موزه‌های ایران از جمله آثار معروف این دوره است.</p><p>از سده‌های آغازین تا سده‌های سوم و چهارم قمری اشیای فلزی در ایران به سبک زمان ساسانی ساخته می‌شد.

مکتب قلم‌زنی خراسان در سده چهارم قمری شکل گرفت و در دوره سلجوقی به اوج پختگی خود رسید.</p><h4><strong>دوره سلجوقی</strong></h4><p>سلجوقیان در اوایل سده پنجم قمری (۴۲۹) از ترکستان به ماوراءالنّهر آمدند و سکونت گزیدند و سپس خراسان را متصرّف شدند.

با علاقه‌ای که حکام سلجوقی به هنر داشتند، هنر قلم‌زنی همچون سایر رشته‌های هنری حمایت شد و گسترش چشم‌گیری یافت.</p><p>ایجاد نقوش گیس‌باف شامل نوارهایی در تزیینات ظروف به شیوه و سبک بسیار زیبا متداول شد.

در این دوران ترصیع فلزات به صورت مفتول‌های طلا، مس و نقره یا ترصیع ظروف مفرغی با مفتول مس رایج شد.

از کارهای بسیار زیبا در این دوره مشبک کاری روی فلز است.</p><p>هنر قلم‌زنی خراسان که در سده‌های پنجم و ششم قمری، هم‌زمان با حکومت سلجوقی در خاور به ویژه خراسان و فرارود رواج یافته بود، پس از حمله مغول به دلیل ویران شدن بسیاری از مراکز هنری این منطقه و مهاجرت هنرمندان به غرب و میان رودان، در آن نواحی تداوم یافت.

هنر فلزکاری خراسان از شرق آغاز شد و در غرب رشد و گسترش یافت .</p><h4><strong>دوره مغول و تیموری</strong></h4><p>با تصرف سوریه توسط غازان خان در اوایل سده هشتم قمری هنرمندان قلمزن مورد حمایت ایلخانان قرار گرفتند و بعدها شهرهای حلب، دیار بکر، موصل، شیراز و تبریز از مراکز مهم و بزرگ هنر قلم‌زنی به‌شمار آمدند.

در این زمان آثار قلم‌زنی تحت تأثیر هنرهای بومی قرار گرفت، به گونه‌ای که در سوریه و مصر نشانه‌های این تحوّل بیشتر به چشم می‌خورد.

ترصیع و در نشاندن ظروف در این زمان به تقلید از دوره سلجوقی تداوم یافت.

استفاده از هنر خوشنویسی در قلم‌زنی به وفور گسترش یافت و ظروف زیادی از اینگونه ساخته و تزیین شد.</p><p>با حمله تیمور به ایران در سال ۷۷۱ق، هرات دوباره رونق هنری خود را بازیافت و بزرگ‌ترین مرکز هنری آن روز شد.

هنر قلم‌زنی در این شهر بسیار درخشید.

از جمله ظروف سنگاب گور امیرتیمور در سمرقند است که اکنون در <a href="https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%A7%DA%98" target="_blank" rel="noopener">موزه آرمیتاژ</a> نگهداری می‌شود.

سنگاب‌هایی نیز از سده هشتم در مسجد جامع هرات و در موزه آستان قدس رضوی موجود است.</p><p>نقره‌کوبی روی فلزات در <a href="https://fa.wikipedia.org/wiki/ایران_صفوی" target="_blank" rel="noopener">دوره صفوی</a> به اوج شکوفایی و کمال خود رسید.</p> </div> </div> </div> </div> <div class="elementor-element elementor-element-94d2930 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="94d2930" data-element_type="container" data-e-type="container"> <div class="e-con-inner"> <div class="elementor-element elementor-element-daca64b elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="daca64b" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default"> <div class="elementor-widget-container"> <p style="text-align: right; padding-right: 40px;"><strong><span style="color: #000000;">مطلب پیشهادی:</span> <a href="https://kakhearus.ir/درباره-ی-هنر-منبت-کاری/">هنر منبت کاری چیست؟</a></strong></p><p style="text-align: center;"><a href="http://instagram.com/kakh_e_arus" target="_blank" rel="noopener"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-30173" src="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-150x150.png" alt="" width="45" height="45" title="" srcset="https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-150x150.png 150w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-300x300.png 300w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-400x400.png 400w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-50x50.png 50w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-600x600.png 600w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-100x100.png 100w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6-96x96.png 96w, https://kakhearus.ir/wp-content/uploads/2022/09/6.png 617w" sizes="(max-width: 45px) 100vw, 45px" /></a>ما را در <a href="http://www.instagram.com/kakh_e_arus" target="_blank" rel="noopener">اینستاگرام</a> دنبال کنید.</p> </div> </div> </div> </div> </div>

انتخاب خوب، انتخابی است که بعد از هیجان روز اول هم همچنان دوستش داشته باشید.